Waarschuwing: hierin komen niet-grafische beschrijvingen van gewelddadige / beangstigende nachtmerries voor.
Ik heb veel nachtmerries. Als de statistieken van WebMD kloppen, hoor ik bij de 2 tot 8% van de volwassenen die vaker dan eens per maand een nachtmerrie hebben. Ik zou wel eens willen weten hoeveel mensen meer dan wekelijks een nachtmerrie hebben. Dan zou ik me vast heel speciaal voelen.
Maar de laatste tijd ben ik de nachtmerries een beetje zat. Ik wil graag naar de categorie waar meer dan 90% van de mensen in zit: de mensen die niet regelmatig dromen dat ze worden achtervolgd en aangevallen.
De bron van het probleem lokaliseren
De laatste tijd begin ik te vermoeden dat mijn nachtmerries iets te maken hebben met Asperger. Sinds ik weet dat ik Asperger heb, is dat mijn standaard verklaring voor alles wat ongewoon is.
Maar een zoektocht in het archief van PubMed bracht geen onderzoeken aan het licht die een duidelijke link tussen nachtmerries en autisme leggen. Het is bekend dat onder autistische kinderen veel slaapstoornissen voorkomen (daar schrijf ik volgende week een apart stuk over). Sommige onderzoeken wijzen zelfs uit dat 80% van de kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum aan een vorm van slapeloosheid lijdt. Maar nachtmerries zijn nooit duidelijk gelinkt aan autisme bij kinderen, en er zijn geen onderzoeken gedaan naar slaapstoornissen bij autistische volwassenen, en dat verbaast me niet.
Mijn volgende poging was Google. Als ik de schuld niet aan Asperger kan geven, moet ik een andere verdachte vinden, en waar kun je beter zoeken naar aanwijzingen dan op internet?
Bij WebMD en The International Association for the Study of Dreams vond ik goede achtergrondinformatie over nachtmerries bij volwassenen. Ik bladerde langs veelvoorkomende oorzaken: medicatie of het afbouwen van medicatie of alcohol, 's avonds laat nog eten (want dat verhoogt het metabolisme), een traumatische gebeurtenis, PTSS, onrust, stress, depressie.... aha! Daar was het. Onrust. Dus Asperger zat er toch achter. Min of meer.
Lijnen ontdekken
Sinds ik er beter op let, valt het me op dat mijn nachtmerries in twee categorieën uiteen vallen: gewelddadig of razend.
De gewelddadige nachtmerries lijken meer op wat de meeste mensen nachtmerries noemen: achtervolgd worden, aangevallen worden, ernstig gewond raken. De dreiging komt altijd van een onbekend persoon (of onbekende personen). Die dromen eindigden er gewoonlijk mee dat ik ernstig gewond raakte of bijna dood ging. Een paar jaar geleden veranderde dat. Nu eindigen de gewelddadige dromen er bijna altijd mee dat ik de aanvaller(s) ernstig verwond of dood. Mocht dit klinken als een verbetering, geloof me, dat is het niet.
De razende nachtmerries hebben als kenmerk dat ik extreem boos word op iemand die ik ken en dan ontplof. In mijn wakkere leven ben ik niet iemand die schreeuwt en tekeer gaat tegen mensen, dus als je dat in een droom doet is dat vreemd en verontrustend. De razernij voelt oncontroleerbaar en veel extremer dan alles wat ik ooit in wakende toestand voor langere tijd heb ervaren. Het voelt alsof er iets geknapt is.
In de loop der tijd is me opgevallen dat er een patroon zit in wanneer ik nachtmerries heb. Soms heb ik weken geen nare dromen, en dan heb ik een reeks nachten die gevuld zijn met lange, levendige nachtmerries.
Beide soorten hebben ook een specifieke trigger. De gewelddadige nachtmerries volgen meestal op een dag waarin ik een frustrerende ontmoeting had met een onbekende of kennis - iets waarbij ik met de mond vol tanden stond, of me onhandig of ongemakkelijk voelde.
De dromen vol razernij volgen gewoonlijk op een onplezierige interactie met een bekende. Vaak is die persoon dan het doelwit van mijn woede in de droom.
Gewapend met deze analyse ging ik op zoek naar oplossingen.
Een mogelijke oplossing
Een van de meest genoemde suggesties om nachtmerries te verminderen, is het bijhouden van een dagboek. In het verleden heb ik een dagboek geprobeerd, maar zonder succes, omdat een deel van mijn hersenen zich ondertussen voortdurend bezig houdt met de vraag: "Waarom schrijven we dit als niemand het gaat lezen?" Maar het onderliggende principe van het gebruik van een dagboek om mijn onrust te verwerken is zinnig.
Mijn hypothese over nachtmerries: als een triggerende gebeurtenis plaatsvindt, verwerk ik de bijbehorende gevoelens niet. Het gebrek aan bewuste verwerking dwingt mijn onderbewuste om de gevoelens te verwerken, en dat resulteert in onaangename dromen.
Dit is mijn Aspergeriaanse oplossing: een spreadsheet. Ik ga mogelijke triggerende gebeurtenissen en nachtmerries bijhouden, en nog een paar andere variabelen, zoals hormonale schommelingen, om te zien of er een relatie ligt.
Het zou het beste zijn ik de triggerende gebeurtenissen zou herkennen en de bijbehorende gevoelens bewust zou proberen te verwerken, hoe onplezierig dat ook zou kunnen zijn. Ze uit de weg gaan werkt duidelijk niet. Het bewust proberen te kijken naar de triggerende situatie, het erkennen van mijn gevoelens en mijzelf vertellen dat het prima is om je zo te voelen, zou de impact van de triggerende gebeurtenissen kunnen verminderen, en de frequentie van de nachtmerries kunnen verlagen.
Over een paar maanden zal ik verder schrijven over hoe dit uitpakt. (Link naar dat artkel.)
===
Dit artikel is een vertaling van "Nightmares, an experiment in anxiety management". Het origineel werd in november 2012 door Cynthia Kim geplaatst op haar blog "Musings of an Aspie". De vertaling is van Francijn Brouwer.
Posts tonen met het label triggers. Alle posts tonen
Posts tonen met het label triggers. Alle posts tonen
woensdag 12 november 2014
zaterdag 15 maart 2014
Asperger in een huwelijk (deel 3)
Dit is het derde deel van een vierdelige serie over de lessen die mijn man (neurotypisch / NT / niet-autistisch) en ik (Asperger) hebben geleerd gedurende de 25 jaar dat we getrouwd zijn.
(Als de schrijfster "de wetenschapper" zegt, bedoelt ze haar man.)
Deel 1 lees je hier, en deel 2 hier.
6. Besef dat mensen met Asperger veel tijd alleen nodig hebben
Mensen met Asperger herstellen zichzelf door alleen te zijn. Als ik me terugtrek in mijn kantoor thuis en de deur dicht doe, betekent dat niet dat ik niet geniet van het gezelschap van mijn gezin. Het heeft niets te maken met hoe veel ik van mijn man houd. Het betekent niet dat ik ongeïnteresseerd ben, of egoïstisch, koud of ongevoelig. Het betekent dat ik de grens heb bereikt van wat ik aankan aan sociale interactie, en moet opladen.
Op een of andere manier heeft De Wetenschapper dit ontdekt lang voor we iets over Asperger wisten, en hij heeft leren herkennen wanneer ik mijn grenzen nader, soms voor ik dat zelf doe. Als we gasten hebben die een paar dagen blijven, doet hij er moeite voor om tijd-alleen voor mij in te plannen. Als hij ziet dat ik moe word of me terugtrek bij een sociale gelegenheid, stelt hij voor om even iets te gaan doen buiten de groep om, zodat ik me opnieuw kan focussen. Hij heeft ook geleerd te accepteren dat als ik zeg dat ik uit een sociale situatie weg moet, ik echt zo lang mogelijk heb geprobeerd het vol te houden, en dat nog langer blijven me meer kost dan het waard is.
Ik klink waarschijnlijk als een sociale tiran. Misschien ben ik dat ook wel. Ik ben zeker niet de gemiddelde vrouw die gedijt bij het ontvangen en vermaken van gasten. Maar ik heb geleerd dat ik beter realistisch kan zijn over mijn grenzen (en ze verleggen waar ik kan), want dat is beter voor onze relatie dan mezelf overvragen en eindigen in tranen.
7. Compromissen
Een goed advies voor elk huwelijk, maar in het bijzonder belangrijk als een van de partners het Syndroom van Asperger heeft. Sluit compromissen. Sommige compromissen zullen misschien wat onconventioneel zijn. De Wetenschapper en ik realiseerden ons bijvoorbeeld dat we een compromis moesten sluiten over het bijwonen van sociale gelegenheden. Hij wordt vaak uitgenodigd voor etentjes van zijn werk, cocktailparty's, prijsuitreikingen enz. We hebben besloten - na veel geruzie, discussies en ellende - dat het niet realistisch is om te verwachten dat ik alle gelegenheden bijwoon (zijn voorkeur) of dat ik ze geen van alle bijwoon (mijn voorkeur).
Ons compromis is dat ik de belangrijke gelegenheden bijwoon, en dat hij in zijn eentje naar de minder belangrijke gaat. Dat betekent dat ik een deel van de tijd niet op mijn gemak ben (tegen vreemden praten - nee toch!) en dat hij ook een deel van de tijd niet op zijn gemak is (want hij moet mijn afwezigheid verklaren). Zoals bij de meeste compromissen is niemand helemaal blij met de afpraken, maar het is de minst slechte optie.
Compromissen sluiten kan voor mensen met Asperger een moeilijk te leren vaardigheid zijn. Ik heb gemerkt dat het helpt om een kosten-baten-analyse te maken. Wat kost het me als ik dit voor mijn partner doe? Wat kost het hem als ik het niet doe? Wat zijn de potentiële voordelen - voor hem, voor mij, voor onze relatie?
De hoogste kosten voor sociale gelegenheden zijn gewoonlijk de spanning in de dagen voorafgaand aan de gebeurtenis, en de fysieke uitputting die ik achteraf voel. De voordelen zijn meestal een tevreden echtgenoot en een paar prettige momenten met sociale interactie. Door de kosten en baten zo concreet mogelijk op een rij te zetten, is het voor mij makkelijker de punten te vinden waar ik een compromis over kan sluiten, in plaats van uit een reflex elke sociale uitnodiging af te wijzen omdat het te veel werk is.
8. Identificeer triggers en probeer ze te omzeilen
Voor een NT-partner kunnen triggers vreemd of zelfs onbegrijpelijk zijn. Een voorbeeld: ik houd er niet van om de ventilatie in de badkamer aan te hebben terwijl ik douche. Het gebrom van de ventilatie en het gevoel van bewegende lucht tegen mijn natte huid zijn onplezierige sensaties. Om het lastig te maken, zitten het licht en de ventilator op dezelfde schakelaar, dus om de ventilator te vermijden moet ik in het halfdonker douchen. De Wetenschapper vindt dat raar. Hij rolt met zijn ogen als ik het licht uit doe. Hij zegt dat ik er wel aan zal wennen. Hij legt uit dat de ventilator aan de andere kant van de badkamer zit. Hij begrijpt veel van mijn tics, maar deze niet.
Iedereen die Asperger heeft, heeft triggers - ervaringen die een stressreactie oproepen. Sommige mensen hebben er veel, en anderen maar een paar. Triggers kunnen zintuiglijk zijn (geluiden, geuren), of sociaal (menigtes, spreken in het openbaar), of situationeel (nieuwe plaatsen, onverwachte veranderingen). Sommige triggers, zoals die van de badkamerventilator, zijn onschuldig. Ze veroorzaken ongemak of matige spanning, maar we kunnen ermee leven als dat moet. Andere zijn ernstiger, en leiden tot woedeuitbarstingen, huilenbuien of stilzwijgend terugtrekken.
Als de partner met Asperger haar triggers duidelijk heeft geïdentificeerd en gecommuniceerd, moet de NT-partners zijn best doen om ze te respecteren, en aanpassingen te doen waar dat nodig is. Soms is de aanpassing heel eenvoudig: niet elke keer zeggen dat alles in orde zou komen als de partner met Asperger het maar zou proberen.
Andere aanpassingen kunnen meer stress geven voor de relatie. Als de partner met Asperger alleen goed kan slapen als ze alleen is, of als ze niet tegen supermarkten kan, moeten beide partners open en eerlijk zijn over welke soort aanpassingen haalbaar zou zijn.
9. Communiceer
Dit advies staat boven aan de meeste lijstjes met "geheimen voor een gelukkig huwelijk". Het probleem van getrouwd zijn met iemand met Asperger, is dat wij ernstige communicatieproblemen hebben. De NT-partner denkt misschien dat hij communiceert, maar het meeste van wat hij zegt komt helemaal niet aan. NT's communiceren op subtiele manieren die voor mensen met Asperger moeilijk te interpreteren zijn.
Een typisch voorbeeld:
Ik: "Ik heb een geweldig nieuw recept met chorizo en polenta. Wil je het proeven?"
De wetenschapper: "Och, ik heb niet zo'n honger."
Ik vond het niet zo leuk dat hij mijn nieuwe recept niet wilde proberen, waar ik toch duidelijk enthousiast over was, maar ik ging verder en maakte genoeg voor mezelf. Ik dacht dat hij het zou willen proeven, en bood hem een hapje aan.
De wetenschapper: "Hm, lekker! Is dat alles wat je gemaakt hebt?"
Ik: "Ja, jij zei dat je niet wilde."
De wetenschapper: "Ik hoopte dat je toch wat voor me zou maken."
Ik: "Ik vroeg of je wat wilde en jij zei dat je geen honger had."
De wetenschapper: "Ik wilde je geen werk bezorgen en ik wist niet zeker of je genoeg had voor ons beiden."
Ik was met stomheid geslagen. Het zou niet meer werk zijn geweest om twee porties te maken, en ik had zat ingrediënten. Waarom zei hij niet gewoon "ja" toen ik vroeg of hij wat wilde? Ik moest kennelijk weten dat "nee" eigenlijk "ja" betekende. Dat is kennelijk wat een "goede vrouw" doet. Achteraf voelden we ons allebei vervelend - hij vond mij egoïstisch omdat ik alleen voor mezelf had gekookt, en ik voelde me alsof ik was getest en gezakt.
En dan moet je bedenken dat we vijfentwintig jaar getrouwd zijn en elkaar heel goed kennen. En toch gebeurt dit nog steeds af en toe.
Mensen met Asperger hebben expliciete communicatie nodig. Geen hints geven. Geen lichaamstaal. Laat ons niet raden naar je bedoeling. We hebben het nodig om precies te horen wat onze NT-partner wil, nodig heeft, of verwacht. En misschien moet het ons meer dan eens verteld worden, op verschillende manieren, tot we het snappen.
Dit artikel is een vertaling van "Lessons from an Aspergers-NT marriage (part 3)", in november 2012 verschenen op het weblog "Musings of an Aspie".
Lees hier deel 4.
(Als de schrijfster "de wetenschapper" zegt, bedoelt ze haar man.)
Deel 1 lees je hier, en deel 2 hier.
6. Besef dat mensen met Asperger veel tijd alleen nodig hebben
Mensen met Asperger herstellen zichzelf door alleen te zijn. Als ik me terugtrek in mijn kantoor thuis en de deur dicht doe, betekent dat niet dat ik niet geniet van het gezelschap van mijn gezin. Het heeft niets te maken met hoe veel ik van mijn man houd. Het betekent niet dat ik ongeïnteresseerd ben, of egoïstisch, koud of ongevoelig. Het betekent dat ik de grens heb bereikt van wat ik aankan aan sociale interactie, en moet opladen.
Op een of andere manier heeft De Wetenschapper dit ontdekt lang voor we iets over Asperger wisten, en hij heeft leren herkennen wanneer ik mijn grenzen nader, soms voor ik dat zelf doe. Als we gasten hebben die een paar dagen blijven, doet hij er moeite voor om tijd-alleen voor mij in te plannen. Als hij ziet dat ik moe word of me terugtrek bij een sociale gelegenheid, stelt hij voor om even iets te gaan doen buiten de groep om, zodat ik me opnieuw kan focussen. Hij heeft ook geleerd te accepteren dat als ik zeg dat ik uit een sociale situatie weg moet, ik echt zo lang mogelijk heb geprobeerd het vol te houden, en dat nog langer blijven me meer kost dan het waard is.
Ik klink waarschijnlijk als een sociale tiran. Misschien ben ik dat ook wel. Ik ben zeker niet de gemiddelde vrouw die gedijt bij het ontvangen en vermaken van gasten. Maar ik heb geleerd dat ik beter realistisch kan zijn over mijn grenzen (en ze verleggen waar ik kan), want dat is beter voor onze relatie dan mezelf overvragen en eindigen in tranen.
 | |
Een goed advies voor elk huwelijk, maar in het bijzonder belangrijk als een van de partners het Syndroom van Asperger heeft. Sluit compromissen. Sommige compromissen zullen misschien wat onconventioneel zijn. De Wetenschapper en ik realiseerden ons bijvoorbeeld dat we een compromis moesten sluiten over het bijwonen van sociale gelegenheden. Hij wordt vaak uitgenodigd voor etentjes van zijn werk, cocktailparty's, prijsuitreikingen enz. We hebben besloten - na veel geruzie, discussies en ellende - dat het niet realistisch is om te verwachten dat ik alle gelegenheden bijwoon (zijn voorkeur) of dat ik ze geen van alle bijwoon (mijn voorkeur).
Ons compromis is dat ik de belangrijke gelegenheden bijwoon, en dat hij in zijn eentje naar de minder belangrijke gaat. Dat betekent dat ik een deel van de tijd niet op mijn gemak ben (tegen vreemden praten - nee toch!) en dat hij ook een deel van de tijd niet op zijn gemak is (want hij moet mijn afwezigheid verklaren). Zoals bij de meeste compromissen is niemand helemaal blij met de afpraken, maar het is de minst slechte optie.
Compromissen sluiten kan voor mensen met Asperger een moeilijk te leren vaardigheid zijn. Ik heb gemerkt dat het helpt om een kosten-baten-analyse te maken. Wat kost het me als ik dit voor mijn partner doe? Wat kost het hem als ik het niet doe? Wat zijn de potentiële voordelen - voor hem, voor mij, voor onze relatie?
De hoogste kosten voor sociale gelegenheden zijn gewoonlijk de spanning in de dagen voorafgaand aan de gebeurtenis, en de fysieke uitputting die ik achteraf voel. De voordelen zijn meestal een tevreden echtgenoot en een paar prettige momenten met sociale interactie. Door de kosten en baten zo concreet mogelijk op een rij te zetten, is het voor mij makkelijker de punten te vinden waar ik een compromis over kan sluiten, in plaats van uit een reflex elke sociale uitnodiging af te wijzen omdat het te veel werk is.
8. Identificeer triggers en probeer ze te omzeilen
Voor een NT-partner kunnen triggers vreemd of zelfs onbegrijpelijk zijn. Een voorbeeld: ik houd er niet van om de ventilatie in de badkamer aan te hebben terwijl ik douche. Het gebrom van de ventilatie en het gevoel van bewegende lucht tegen mijn natte huid zijn onplezierige sensaties. Om het lastig te maken, zitten het licht en de ventilator op dezelfde schakelaar, dus om de ventilator te vermijden moet ik in het halfdonker douchen. De Wetenschapper vindt dat raar. Hij rolt met zijn ogen als ik het licht uit doe. Hij zegt dat ik er wel aan zal wennen. Hij legt uit dat de ventilator aan de andere kant van de badkamer zit. Hij begrijpt veel van mijn tics, maar deze niet.
Iedereen die Asperger heeft, heeft triggers - ervaringen die een stressreactie oproepen. Sommige mensen hebben er veel, en anderen maar een paar. Triggers kunnen zintuiglijk zijn (geluiden, geuren), of sociaal (menigtes, spreken in het openbaar), of situationeel (nieuwe plaatsen, onverwachte veranderingen). Sommige triggers, zoals die van de badkamerventilator, zijn onschuldig. Ze veroorzaken ongemak of matige spanning, maar we kunnen ermee leven als dat moet. Andere zijn ernstiger, en leiden tot woedeuitbarstingen, huilenbuien of stilzwijgend terugtrekken.
Als de partner met Asperger haar triggers duidelijk heeft geïdentificeerd en gecommuniceerd, moet de NT-partners zijn best doen om ze te respecteren, en aanpassingen te doen waar dat nodig is. Soms is de aanpassing heel eenvoudig: niet elke keer zeggen dat alles in orde zou komen als de partner met Asperger het maar zou proberen.
Andere aanpassingen kunnen meer stress geven voor de relatie. Als de partner met Asperger alleen goed kan slapen als ze alleen is, of als ze niet tegen supermarkten kan, moeten beide partners open en eerlijk zijn over welke soort aanpassingen haalbaar zou zijn.
9. Communiceer
Dit advies staat boven aan de meeste lijstjes met "geheimen voor een gelukkig huwelijk". Het probleem van getrouwd zijn met iemand met Asperger, is dat wij ernstige communicatieproblemen hebben. De NT-partner denkt misschien dat hij communiceert, maar het meeste van wat hij zegt komt helemaal niet aan. NT's communiceren op subtiele manieren die voor mensen met Asperger moeilijk te interpreteren zijn.
Een typisch voorbeeld:
Ik: "Ik heb een geweldig nieuw recept met chorizo en polenta. Wil je het proeven?"
De wetenschapper: "Och, ik heb niet zo'n honger."
Ik vond het niet zo leuk dat hij mijn nieuwe recept niet wilde proberen, waar ik toch duidelijk enthousiast over was, maar ik ging verder en maakte genoeg voor mezelf. Ik dacht dat hij het zou willen proeven, en bood hem een hapje aan.
De wetenschapper: "Hm, lekker! Is dat alles wat je gemaakt hebt?"
Ik: "Ja, jij zei dat je niet wilde."
De wetenschapper: "Ik hoopte dat je toch wat voor me zou maken."
Ik: "Ik vroeg of je wat wilde en jij zei dat je geen honger had."
De wetenschapper: "Ik wilde je geen werk bezorgen en ik wist niet zeker of je genoeg had voor ons beiden."
Ik was met stomheid geslagen. Het zou niet meer werk zijn geweest om twee porties te maken, en ik had zat ingrediënten. Waarom zei hij niet gewoon "ja" toen ik vroeg of hij wat wilde? Ik moest kennelijk weten dat "nee" eigenlijk "ja" betekende. Dat is kennelijk wat een "goede vrouw" doet. Achteraf voelden we ons allebei vervelend - hij vond mij egoïstisch omdat ik alleen voor mezelf had gekookt, en ik voelde me alsof ik was getest en gezakt.
En dan moet je bedenken dat we vijfentwintig jaar getrouwd zijn en elkaar heel goed kennen. En toch gebeurt dit nog steeds af en toe.
Mensen met Asperger hebben expliciete communicatie nodig. Geen hints geven. Geen lichaamstaal. Laat ons niet raden naar je bedoeling. We hebben het nodig om precies te horen wat onze NT-partner wil, nodig heeft, of verwacht. En misschien moet het ons meer dan eens verteld worden, op verschillende manieren, tot we het snappen.
Dit artikel is een vertaling van "Lessons from an Aspergers-NT marriage (part 3)", in november 2012 verschenen op het weblog "Musings of an Aspie".
Lees hier deel 4.
Abonneren op:
Posts (Atom)